Klauzula opt-out
Stan prawny sprawdzony
Klauzula opt-out to pisemna zgoda pracownika na pracę w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 96 ustawy o działalności leczniczej). Bez niej przeciętny tygodniowy czas pracy łącznie z dyżurami nie może przekroczyć 48 godzin. Zgodę można cofnąć w każdej chwili, informując pracodawcę na piśmie z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Uwaga: art. 96 zostaje uchylony z dniem 1 stycznia 2028 r.
Jak działa dzisiaj
- Zgoda musi być pisemna i dobrowolna. Odmowa nie może być podstawą do wypowiedzenia umowy ani do jakiegokolwiek innego niekorzystnego traktowania.
- Dotyczy tych samych osób, które mogą pełnić dyżur medyczny — pracowników wskazanych w art. 95 ust. 1.
- Wyłącza stosowanie art. 151 § 3 Kodeksu pracy, czyli rocznego limitu godzin nadliczbowych.
- Pracodawca prowadzi i przechowuje ewidencję czasu pracy osób objętych klauzulą oraz wykaz tych pracowników.
- Cofnięcie zgody następuje na piśmie, z miesięcznym okresem wypowiedzenia.
Czego opt-out nie zmienia
Klauzula podnosi wyłącznie limit przeciętnego tygodniowego czasu pracy. Nie uchyla prawa do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego udzielanego bezpośrednio po dyżurze ani prawa do odpoczynku tygodniowego (art. 97). Nie zmienia też zasad wynagradzania — dyżur pozostaje płatny według art. 95 ust. 5. Grafik oparty na opt-oucie wciąż może więc naruszać prawo, jeśli nie zapewnia odpoczynku.
Częste pytania
- Czy pracodawca może zmusić do podpisania opt-outu?
- Nie. Zgoda jest dobrowolna, a odmowa jej udzielenia nie może stanowić przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę ani powodować innych niekorzystnych skutków dla pracownika.
- Ile godzin tygodniowo można pracować z opt-outem?
- Ustawa nie wskazuje górnego pułapu liczbowego po podpisaniu klauzuli, ale realną granicę wyznaczają przepisy o odpoczynku dobowym i tygodniowym — po ich uwzględnieniu maksimum wynosi około 78 godzin tygodniowo.
- Czy klauzula obowiązuje bezterminowo?
- Do 31 grudnia 2027 r. obowiązuje do czasu jej cofnięcia przez pracownika. Z dniem 1 stycznia 2028 r. wygasa z mocy prawa wraz z uchyleniem art. 96.
Sprawdź, czy Twój grafik mieści się w tych przepisach
Wgraj zdjęcie gotowego grafiku dyżurów, a dostaniesz listę naruszeń z podaniem przepisu — odpoczynek dobowy i tygodniowy, normy godzin, praca nocna. Bezpłatnie i bez zakładania konta.
Sprawdź swój grafikCzytaj dalej
- Dyżur medyczny a czas pracyCzy dyżur medyczny wlicza się do czasu pracy i do miesięcznego wymiaru? Jak wygląda przeciętna norma 37 godzin 55 minut i limit 48 godzin tygodniowo.
- Odpoczynek po dyżurzeIle odpoczynku należy się po dyżurze medycznym: 11 godzin dobowo bezpośrednio po zjeździe, 35 godzin tygodniowo i kiedy wolno skrócić je do 24 godzin.
- Kto może pełnić dyżur medycznyKogo można zobowiązać do dyżuru medycznego: wymóg zawodu medycznego i wyższego wykształcenia, jednostki ratownictwa, sytuacja pielęgniarek i położnych.
Materiał ma charakter informacyjny i przedstawia treść przepisów — nie jest poradą prawną ani opinią w indywidualnej sprawie. Przepisy o czasie pracy uzupełniają regulamin pracy, układ zbiorowy i praktyka konkretnego pracodawcy, dlatego przed decyzją kadrową warto zweryfikować stan faktyczny u siebie.