Dyżur medyczny — definicja i podstawa prawna
Stan prawny sprawdzony
Dyżur medyczny to wykonywanie poza normalnymi godzinami pracy czynności zawodowych przez osoby wykonujące zawód medyczny z wyższym wykształceniem, w podmiocie leczniczym udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych (art. 95 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej). Instytucji tej nie ma w Kodeksie pracy — Kodeks reguluje dyżur „zwykły” (art. 151⁵), który różni się tym, że do czasu pracy wlicza się jedynie czas faktycznego wykonywania pracy.
Która ustawa ma pierwszeństwo
Ustawa o działalności leczniczej jest wobec Kodeksu pracy przepisem szczególnym: w zakresie, w jakim reguluje czas pracy w podmiotach leczniczych, wypiera regulację kodeksową. Kodeks stosuje się do wszystkiego, czego ustawa nie normuje — i tam, gdzie sama do niego odsyła, jak przy wynagrodzeniu za dyżur.
Komplet przepisów o czasie pracy w podmiocie leczniczym
- art. 93 — normy czasu pracy: 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień; 8 godzin dla pracowników technicznych, obsługi i gospodarczych; 6 godzin dla pracowników niewidomych w kontakcie z pacjentami; okres rozliczeniowy do 3 miesięcy.
- art. 94 — równoważny czas pracy z możliwością przedłużenia doby do 12 godzin.
- art. 95 — dyżur medyczny: kto, definicja, wliczanie do czasu pracy, planowanie ponad normę, wynagrodzenie.
- art. 96 — klauzula opt-out, czyli zgoda na przekroczenie przeciętnie 48 godzin tygodniowo. Przepis zostaje uchylony 1 stycznia 2028 r.
- art. 97 — odpoczynek dobowy 11 godzin, tygodniowy 35 godzin, wyjątkowo 24 godziny dla dyżurujących.
- art. 98 — pozostawanie w gotowości i wynagrodzenie w wysokości 50% stawki zasadniczej.
Częste pytania
- Czy dyżur medyczny występuje w Kodeksie pracy?
- Nie. Kodeks pracy zna wyłącznie dyżur „zwykły” z art. 151⁵. Dyżur medyczny jest instytucją ustawy o działalności leczniczej i ma inne skutki dla czasu pracy oraz wynagrodzenia.
- Czy przepisy o dyżurze stosuje się do lekarzy na kontraktach?
- Nie. Przepisy o czasie pracy i dyżurze medycznym dotyczą osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Współpraca w formie umowy cywilnoprawnej podlega treści tej umowy.
Sprawdź, czy Twój grafik mieści się w tych przepisach
Wgraj zdjęcie gotowego grafiku dyżurów, a dostaniesz listę naruszeń z podaniem przepisu — odpoczynek dobowy i tygodniowy, normy godzin, praca nocna. Bezpłatnie i bez zakładania konta.
Sprawdź swój grafikCzytaj dalej
- Dyżur medyczny a nadgodzinyDyżur medyczny to nie to samo co godziny nadliczbowe. Wyjaśniamy różnice: podstawę prawną, planowanie ponad normę, wliczanie do czasu pracy i sposób rozliczenia.
- Dyżur medyczny a czas pracyCzy dyżur medyczny wlicza się do czasu pracy i do miesięcznego wymiaru? Jak wygląda przeciętna norma 37 godzin 55 minut i limit 48 godzin tygodniowo.
- Dyżur pod telefonem, czyli gotowośćCzym różni się gotowość („dyżur pod telefonem”) od dyżuru medycznego: wynagrodzenie 50% stawki zasadniczej, wliczanie do czasu pracy i skutki wezwania.
Materiał ma charakter informacyjny i przedstawia treść przepisów — nie jest poradą prawną ani opinią w indywidualnej sprawie. Przepisy o czasie pracy uzupełniają regulamin pracy, układ zbiorowy i praktyka konkretnego pracodawcy, dlatego przed decyzją kadrową warto zweryfikować stan faktyczny u siebie.